You are here

esperanto

The Archive Thief

The Archive Thief, by Lisa Moses Leff, is an interesting read, although I found it ultimately unsatisfying. The parts are all interesting, well-documented and well-written, but they don't quite hang together as a coherent story. Since this is not a story, but instead a book about a real person, that's perhaps excusable.

Szajkowski was a speaker of Yiddish and, although he spoke several other languages, did most of his writing in Yiddish. He was prolific, beginning as a journalist and moving into scholarly historical writing. He did not have an advanced education, but became fascinated by finding historical documents and bringing them into relation with one another.

As a young man, he moved from Poland to France. At the outbreak of World War II, he joined the army, was injured, and ended up in the south of France where he managed to stay out of the internment camps. He was helped by the Sharps -- or the group they were working for -- to get out of France. In the US, he joined the armed forces and was a paratrooper on D-Day. In Berlin and France, after the war, he collected documents and archives fanatically including both evidence of Nazi crimes and looted Jewish documents.

He struggled after the war. Yiddish never really came back after the war and his efforts at publishing in English were only marginally successful. At some point, he turned to stealing archival materials. Eventually, when it appeared certain his crimes would come to light, he committed suicide. The book turns on trying to comprehend his motivations which are, in the end, unknowable.

I was attracted to the book for a couple of reasons. First, because I'm working with the Special Collections folks at UMass trying to put together archives about Esperanto. But also having just read A Bridge of Words and Defying the Nazis, I was interested to read another take -- a very different take -- on eastern-European Jewish experience. Unsurprisingly Zamenhof and Esperanto aren't mentioned, but many of the same issues are.

A central question to Szajkowski was whether Jews were better off to assimilate or to remain apart. By assimilating, they gained economic benefits and had less discrimination, but they lost their identity and language. It was a question that Szajkowski struggled with and would have probably answered differently at different points in his life. After all, assimilating hadn't protected the French Jews from the Holocaust.

I see this question echoed in the question about the interna ideo of Esperanto and the more current question of whether Esperanto is a movement or a hobby. Humphrey Tonkin has argued that what has sustained Esperanto was the moral authority that a social movement required. But it is also echoed in the commitment that Zamenhof made to universalism: to no longer pursue the agenda of the Jews -- or any particular nation or people -- and to only aim for what is best for all mankind. It's not a commitment that many of us can make.

Tago dua de ARE

La dua tago de ARE estas la plej longa. Mi partoprenis du programerojn kaj faris mian propran kontribuon.

Unue, Orlando Raola gvidis programeron pri te-trinkado. Li klarigis kio estas teo, kiel oni kultivas ĝin, kaj kiel prepari kaj trinki ĝin. Ĝi estis tre interesa sed mi konstatas ke mi ankoraŭ ne ŝatas teon.

Poste Ron Glossop legis prelegon pri la signifo de la nuna "homara epoko". Montriĝis ke temis pri monda federaciismo kaj Esperanto kiel internacia lingvo. Kia surprizo!

Mia programero denove temis la verkadon de hajkoj. Venis eble dek aŭ dekdu homoj. Mi ĉifoje nomis ĝin "ginko promeno" kaj, post enkonduko, mi proponis ke la partoprenantoj promeno en la apuda ĝardeno por serĉi inspiron por hajkoj. Mi verkis du:

en la florĝarden'
ĉio jam fortranĉita…
krom la solidago

de la tilio
falas flava folio…
ŝia esprimo

Kelkaj verkis ĝis kvin aŭ ses! Ni rondiris la cirklon ĝis ĉiuj estis legitaj. Kia plezuro!

Post tagmanĝo estis prelegoj pri Youtube kaj la grupa fotado. Sed tiam mi estis tre laca.

Dum la libera tempo, mi decidis dormi kaj mi vekiĝis kun sufiĉa energio por la kultura vespero.

Por mia kontribuo, mi proponis legi la epopean poemon kiun mi verkis por la Belartaj Konkursoj. Mia poemo gajnis nenian premion, do mi ne rekte scias kion pensis la juĝistoj. Eble ĝi estis unu el tiuj aŭtoroj kiu, laŭ Giulio Cappa "rezignis pri la ebleco vere konkurenci por literatura premio kaj preferas ŝoki ĵurianojn kaj respondeculojn per personaj atakoj aŭ mokoj". Mi supozas ke mi neniam scios.

Tomaso proponis ke mi estu la unua. Mi uzis la komputilon por montri la duopojn dum mi legis. Mi ofertis mallongan priskribon pri la poemo, pri kio estas romanco, kaj mia celo ke Esperantujo havu epopean poezion por priskribi niajn mitojn kaj heroajn figurojn.

Mi voĉo estis ankoraŭ iomete malforta pro malvarmumo, sed mi sukcesis aŭdigi min. Je la ĝustaj punktoj, la aŭskultantoj ridegis kaj, ĉe la fino, mi ricevis grandan aplaŭdon.

Mi tre ĝuis la aliajn belajn spektaklojn: muzikon kaj kantadon, plejparte. Sed por mi la plej grava afero estis ke mi plenumis ĉion kion mi celis fari ĉijare kaj mi povis simple ripozi kaj ĝui la programon.

ARE Komenciĝas

Mi ellitiĝis je la 4a horo ĉimatene por finprilabori la programon por la Aŭtuna Renkontiĝo. Estis kelkaj plendoj kaj plibonigoj kiujn mi devis pritrakti kaj tiam iri al la oficejo por presi la paperajn ekzemplerojn. Je la 7a horo, mi estis en la aŭto kaj jam survoje. Sed ne al ARE -- ne unue.

Mia amiko Bug Rodger proponis ke ni iru al la Treehouse Bierfarejo por aĉeti bieron. Treehouse estas unu el la nunaj steluloj de la lokaj bierfarejoj kaj ili fariĝis ege popularaj. Mi aŭdis pri ili sed ankoraŭ ne provis la bierojn.

Ili malfermiĝas je la 11a sabate. Mi alvenis proksimume je la 8a kaj estis la 9a en vico. Rodger alvenis kelkaj minutoj poste. Ni pasigis la horojn per babilado. Dum ni parolis alvenis pli kaj pli da homoj. Kaj pli kaj pli kaj pli.

Line at Treehouse Brewery

Ili fakte malfermiĝis preskaŭ duonhoro antaŭ la 11a. Antaŭ ili malfermiĝis, ili disdonis mendilojn kiun oni povis plenumi por botelegoj de freŝa biero. Kiam oni eniris la vendejon, oni povis aĉeti ĝis 6 ladskatolojn de 2 specoj de biero, 1 botelo de "nativa" biero, kaj ĝis tri botelegojn de freŝa biero. Mi aĉetis la ladskatolojn kaj du botelegojn. Post nur kelkaj momentoj, mi estis jam en la aŭto kaj survoje al ARE.

Mi devis halti dum kelkaj minutoj en la posttagmezo pro laco sed alvenis kelkaj minutoj antaŭ la komenciĝo de la programo. (Kiu estas bone, pro tio ke mi kunportis la programojn!) Normando gvidis la bonvenon pro tio, mi ŝercis, ke mi alvenis sed forgesis kunporti la voĉon. (Mi estas malsana kaj la voĉo estas tre malforta).

Dum la Literatura Horo, mi parolis dum kelkaj minutoj pri Belarta Rikolto. Mi priskribis ĝin, parolis iomete pri la Belartaj Konkursoj, kaj konfesis ke mi havis en ĝi rakonton kiu gajnis honoran mencion. Mi legis iomete de mia rakonto.

La Amika Vespero estis tre sukcesa. Ni faris multajn ludojn kaj mi eĉ gvidis ludon -- nur duone sukcese. Sed finfine, mi revenis al mia ĉambro kaj, dum ĝisdatiĝi pri la novaĵoj kaj verki ĉi tion, mi trinkis iom en la "Haze" biero. Bonege. Tre kremeca kaj bongusta. Kia bona momento estas por vivi.

Pintkunveno en NovJorko

Je la 25a de aŭgusto, mi partoprenis pintkunvenon de ne-registaraj organizaĵoj fare de la Fondaĵo pri Monda Disvolviĝo. Mi iris al la Unuiĝintaj Nacioj kun Humphrey Tonkin kiel reprezentanto de Universala Esperanto Asocio. Partoprenis proksimume 50 homoj de diversaj ne-registaraj organizaĵoj por diversaj prelegoj kaj diskutoj.

Humphrey Tonkin

La celo de la pintkunveno estis disvastigi informojn pri la Celoj por Daŭripova Evoluiĝo.

Ediola Pashollari pritraktis la procezon por disvolviĝi politikon. Enuhee Jung gvidis diskuton pri tergloba civitaneco, la rolo de globaj firmaoj, kaj arto. Felix Dodds priskribis novan libron kiu temas la historion de la disvolviĝo de la celoj. Alice Chen kaj Robert Swap priskribis klerigajn programojn kiuj montris kiel oni strebas al la daŭripovaj celoj. Radhika Iyengar gvidis diskuton kiu ofertis starpunktojn pri la celoj de la malgrandaj insulo-ŝtatoj de Palaŭo kaj Maldivoj.

Finfine okazis dancan kaj muzikan spektaklon fare de trupo de ĉinaj junuloj de Ĵianga Etna Orfejo. Ili portis buntajn kostumojn kaj kantas kaj dancis bele.

Dancistinoj

Ne tute fifine, ĉar poste iu ĉina kuracisto montris diapozitivojn de sia oficejo kaj diversaj aparatoj. Mi supozis ke li donacis monon por subteni la kunsidon kaj pro tio postulis la rajton tedigi la partoprenantojn per siaj bildoj.

Poste, mi tagmanĝis kun Humphrey por diskuti kiel la Esperanto-movado povas ekuzi la celojn por daŭripova evoluigo por vidigi la Esperanto-movadon al la Unuiĝintaj Nacioj. Kaj por levi la demandojn pri lingvo kaj lingvaj rajtoj, kiuj mankas al la celoj.

Pri la Boschen Kolekto

Jen artikoleto kiun mi verkis antaŭ du jaroj cele al Esperanto-revuo. Mi sendis ĝin — kaj eĉ alparolis la redaktoro pri ĝi ĉe la UK — sed ĝi neniam aperis. Pro tio ke mi verkis novan afiŝon pri tio kion mi faros por libroj indas, tamen, ke oni trovu la informon pri la kolekto nun, do mi afiŝas ĝin ĉi tie.

En frua decembro 2014, mi ricevis telefonvokon de filo de maljuna samideano Allan C. BOSCHEN por sciigi min ke la patro translokiĝis por esti pli proksima al parencoj. Li diris ke li traktas la posedaĵojn de sia patro kaj serĉas hejmon por kelkaj skatoloj da Esperantaj libroj. Li demandis ĉu mi povus akcepti la librojn por ke oni uzu ilin. Mi konsentis. Post kelkaj tagoj, li alvenis dum la frua vespero kaj ni enportis ok skatolojn da libroj en mian domon.

Antaŭ kelkaj jaroj, mi korespondis kun Humphrey TONKIN kiu ekserĉis estontan hejmon por sia biblioteko postmorte. Li demandis min pri la specialan kolekton ĉe Universitato de Masaĉuseco Amherst (kie mi estas fakultatano). Mi kontaktis la arĥiviston ĉe mia loka universitato, Robert S COX, kiu pretis akcepti la kolekton. Mi proponis tion al s-ro TONKIN, sed li decidis direkti sian bibliotekon aliloken. Mi bedaŭris la perdon ĉar mi tre volis havi tian kolekton proksime sed persone havas nek monon nek tempon nek lokon en la domo nek kapablon nek emon por organizi ĝin mem.

Kiam mi ricevis ĉi tiujn skatolojn, mi decidis kontakti s-ro COX denove. Li tuj memoris kaj ankoraŭ interesiĝis pri Esperanto. Montriĝas, ke li interesiĝas pri lingvoj ĝenerale kaj artefaritaj lingvoj speciale. Fakte, li entuziasmas pri Esperanto kaj same ege bedaŭris la perdon de la antaŭa biblioteko. Ni interŝanĝis kelkajn mesaĝojn. Post unudu tagoj, ni aranĝis la transdonon de la skatoloj al li kaj la biblioteko oficiale akceptis ilin kiel la unua paŝo al starigi kolekton de Esperantaj libroj.

Post kelkaj tagoj plu, mi vizitis la bibliotekon por esplori kio estis en la skatoloj. Mi tre intence ne entreprenis tion dum mi havis la skatolojn. Mi vere ne volas akiri pli da libroj kaj mi timis ke, se mi scios kiuj estas la libroj, mi sentos teruran tenton alpreni kelkajn el la libroj por mi mem. Sed mi ege kuriozis kio estas en la skatoloj.

Intertempe, s-ro COX elprenis la librojn, forigis la duoblajn ekzemplerojn, kaj aranĝis la unuopajn sur bretoj. Per interkonsento kun la familio, ĝi nomiĝas la Allan C. BOSCHEN Esperanto-Kolekto.

Maskerado

Montriĝas ke la kolekto estas sufiĉe interesa. S-ro BOSCHEN kolektis dum longa Esperanta vivo kaj kelkaj libroj ankaŭ venas de la biblioteko de John L LEWINE. D-ro LEWINE ekesperantiĝis en 1920, estis tre aktiva dum la tuta vivo, translokiĝis al okcidenta Masaĉuseco en sia emeritiĝo, kaj mortis en 1982. Mi memoris ke s-ro BOSCHEN kaj d-ro LEWINE estis konatoj kaj, supozeble, post la morto, li ricevis liajn librojn.

Entute estas 6 metroj da libroj (ambaŭ flankoj de bretaro) inter ili multaj interesaj ekzempleroj. Kompreneble estis diversaj lernolibroj kaj vortaroj -- s-ro COX speciale interesiĝis pri unudu vortaroj kaj libroj pri Ido. Kompreneble estas ankaŭ multaj esperantologiaj libroj ekz. la kolektitaj verkoj de Zamenhof, kaj diversaj movadaj eldonaĵoj, jarlibroj, ktp. Sed estas ankaŭ dekoj da libroj de literaturo kaj poezio, speciale el la Budapeŝtaj kaj Skotaj skoloj: AULD, BAGHY, BOULTON, KALOCSAY, kaj multaj aliaj. Tradukita literaturo abundas inkluvize belege bindita ekzemplero de "Dia Komedio". Estas ankaŭ diversaj sciencaj libroj, de NEERGAARD kaj aliaj, kaj diversaj terminologiaj tekstoj. Ankaŭ multaj kulturaj tekstoj pri diversaj mondpartoj, ekz "Aŭstralio: Lando kaj Popolo" de 1927. Mi speciale ĝojis vidi tre bone konservitan ekzempleron de unua eldono de "Maskerado Ĉirkaŭ la Morto" de Teodoro ŜVARC. Baldaŭ, la arĥivistoj faros liston de la libroj laŭ aŭtoro.

La kolekto estos konservita. Homoj ne povos rekte prunti de ĝi, sed povos viziti ĝin. Kaj peti, laŭeble, ke oni faru kopiojn por esploraj celoj. Mi esperas ke studentoj interesiĝos pri Esperanto kaj esploros ĝin. La kolekto povas fariĝi la komenco de Esperanto-agado en la regiono. La kolekto neniam estos same granda kiel la Esperanto-muzeo en Vieno, sed estas neniu simila biblioteko en la regiono. Ĝi estas komenco.

Sekve, s-ro COX volas kreskigi la kolekton. Li jam aĉetis kelkajn librojn por pligrandigi la kolekton kaj bonvenigas kontribuojn. Li ankaŭ pripensas novajn akirojn, inkluzive la plenan verkaron de Zamenhof.

Teatra Korbo

La kolekto jam kreskiĝas. Kelkaj lokaj esperantistoj jam kontribuas interesajn librojn, speciale librojn kiuj bezonas konservadon. Inter ili troviĝas subskribitan ekzempleron de La Teatra Korbo fare de Julio Baghy. Ĝi estis presita en 1934 per acida papero kaj la paĝoj ne-eviteble fariĝas frakasiĝemaj. Estas bone ke la libro oni prizorgos por ke ĝi restu havebla al la publiko, se nur por viziti. Ĉio estas bonvena, tamen. S-ro COX speciale ekscitiĝis pri kuirlibro kiu estis inter la lastaj aldonaĵoj.

Kiam mi ekserĉis hejmon por la kolekto, mi kontaktis Esperanto-USA kaj lernis ke ili dum kelkaj jaroj akceptas la bibliotekojn de forpasintoj, sed nur por disvendi ilin. Mi certas ke ni povas fari pli bone.

Antaŭ tridek jaroj, Aaron LANSKY, studento pri la Yida lingvo, konstatis ke la gefiloj forĵetas la librojn de siaj Yidaj gepatroj. Li decidis organizi Yidan Libro-Centron por konservi ilin. Komence, ili povis nur elpreni ilin de la rubujo, sed nun ili havas modernan esplorcentron por pristudi la librojn kaj klerigi la publikon pri la Yidaj lingvo kaj kulturo.

Mi ne trompas min ke pri Esperanto ni povus fari same. La esperantistaro estas nek tiel granda nek havas tiel profundajn poŝojn. Samtempe, ni ne simple rezignu ke ĉion forpasu senlukte. Ni havas amikon ĉe la arĥivon de UMass Amherst. Ili volas konservi ne nur librojn sed ankaŭ revuojn, ĵurnalojn, korespondadon, kaj ĉiajn Esperantaĵojn. Mi invitas la esperantistaron subteni nin per mono kaj libroj kaj dokumentoj. Usonanoj povas ricevi rabaton kontraŭ la impoŝtoj por mondonaĉo -- aŭ eĉ por la valoro de libroj. Ĉiaj kontribuoj estas bonvole akceptitaj.

Legu pri la plej novaj kontribuoj al la Boschen Kolekto en Kion mi faros por libroj.

Kion mi faros por libroj

Mi afiŝis pri la Boschen Kolekto post la apero de ĉi tiu artikolo.

Antaŭ kelkaj monatoj, mi ricevis mesaĝon de Humphrey Tonkin kiu nun prizorgas la oficejon de Universala Esperanto Asocio en NovJorko. Li scias ke mi serĉas librojn por la Boschen Kolekto kaj proponis donaci librojn de la oficejo kiujn li volis forigi. Li proponis ke mi venu por simpozio kiun li organizis kaj kunportu aŭton por ke mi forprenu 6 skatolojn de libroj samtempe. Bedaŭrinde, la simpozio okazis dum la lasta semajno de mia kurso kaj mi devis konservi tiun tagon por helpi miajn studentojn, do ne povis iri. Ni provis denove en junio, sed finfine mi nek povis tiam. Hieraŭ, post longa prokrasto, mi ekvojaĝis al NovJorko en aŭto por renkonti Humphrey, akiri la librojn (nun 8 skatolojn -- eble ili reproduktas sin), kaj tagmanĝi kune.

Antaŭ du tagoj, kiam la edzinjo provis starti la aŭton, ĝi ne funkciis por ŝi. Mi provis kaj ĝi tuj startis por mi. Mi iom zorgis ĉu estas bona ideo veturi centoj da kilometroj kun nefidinda aŭto, sed sen alia rimedo, decidis riski ĝin.

Kiel junulo mi loĝis en la kamparo kaj havis timon pri grandaj urboj. Mi evitis urbojn plejparte (kaj ankoraŭ evitas ilin laŭeble). Sed kiam mi vojaĝas al urbo, mi lernis antaŭlonge ne vojaĝu tien per aŭto — speciale en la orienta flanko de usono. En Kalifornujo, estis sufiĉe da loko por la vojoj kaj sufiĉajn ŝildojn por trovi la ĝustan vojon. Ĉe la orienta marbordo, la vojoj estas pli mallarĝaj kaj sen sufiĉajn ŝildoj por tiu, kiu ne jam konas la vojon.

Mi kontrolis la vojon antaŭe per Google Maps por kalkuli kiam mi forlasu la domon. Estas mirinde ke komputiloj povas ne nur proponi vojaĝon sed ankaŭ sciigi konstraŭdon aŭ trafikon por konsili pli rapidan vojaĝon.

En frua mateno, kun granda taso de kafo, mi ekiris. Estis varmega tago -- ege humida. Kiam mi haltis por benzino en Connecticut, vaporo kondensis sur miajn okulvitrojn kaj mi devis forpreni ilin kaj uzi la pumpilon blinde. Vojflanke, mi vidis marmoton kiu staris apud arbeto. Per siaj manoj, li provis kapti per la antaŭaj piedoj la subaj folioj. Sub grandaj kverkoj, meleagroj vagis dum mi preterkondukis. Mi precipe feliĉis ke ili ne vagis en la vojon.

Tuj post mi eliris la ŝoseon en Manhattan, mi telefonis al Humphrey por sciigi lin ke mi estas alvenonta. Li respondis "Brile!" kaj diris ke li havas lokon antaŭ la konstruaĵo por parkumi la aŭton dum alport la librojn. Post du minutoj, mi alvenis kaj trovis Humphrey gardante la lokon. Ni eniris la konstruaĵon kaj ĉe la UEA oficejo li havis ĉareton. Li prenis la skatolon unu post alia kaj donis ilin al mi. Per du vojaĝoj, ni portis la ok skatolojn al la aŭto. Sukceso!

Poste, ni alparolis la pordiston por diskuti kie parkumi la aŭton dum tagmanĝo. En NovJorkUrbo plimalpli mankas surstratan parkumejojn. La pordisto propoponis parkumejon sur la sama strato kiel la konstruaĵo, sed du stratanguloj en la malĝusta direkto -- ĉiuj stratoj en Manhattan estas unudirektaj. Li klarigi ke mi pluiru laŭ la 44a, turnu maldekstren ĉe 1a strato, turnu maldekstren je 45a, turnu maldekstren je la 2a, turnu dekstren je la 43a, turnu dekstren je la 3a, kaj turnu dekstren je la 44a kaj jen! Surprize, ĝi estis same facila. Ĉe la parkumejo, oni klarigis ke, se mi revenos je la 2a horo kostos $46, kaj poste estos $56.

La Eta Ruĝa Libro

Mi promenis refoje al la UEA oficejo. Kiu estis varmega tago en la kamparo fariĝis vere flamanta tago en la urbocentro. En la oficejo, mi babilis gaje dum horo kun Humphrey. Li diris al mi kelkajn novajn rakontojn kaj mi povis paroli al li pri la kolekto kaj aliaj lastaj novaĵoj. Antaŭ ol foriri al la restoracio, Humphrey serĉis ion por "donaci" al mi. Mi jam havis lian tradukon de Korĵenkov. Tiam li prenis ruĝan skatoleton kiu enhavis diversajn malnovajn librojn pri internacia politiko. Inter ilin, mi tuj rekonis la "eta ruĝa libro" de Mao Zedong, sed tio estas nur unu el multaj tre interesaj aferoj. Mi protestis ke mi ne volas porti ĝin al restoracio kaj li trovis sakon kaj metis la skatolon en ĝi: "Jen! Nun vi devas preni!" li diris.

La tagmanĝo estis festo por adiaŭi staĝanton kiu laste laboris en la UEA oficejo. Ni iris al turka restoracio kelkaj stratoj for kaj atendis la aliajn. La tagmanĝo ofertis elektojn de antaŭmanĝo kaj plado. Mi manĝis "cacik" (jogurta-kukumaĵo) kaj turka "kefto" -- speco de kebabo. La plado ankaŭ havis rostitan pipron kiu aspektis sufiĉe ordinara sed montriĝis ege spica. Ege ege spica. Sed ĉio estis tre bona.

Finfine, mi adiaŭis al ĉiuj -- mi gratulis al la staĝanto kaj deziris estontan sukceson kaj promenis al la parkumejo. Mi pagis la $56 kaj ekvojaĝis hejmen. La eliro de la urbo estis tre longa pro la densa trafiko, sed mi finfine alvenis hejmen.

Mi ankoraŭ ne sukcesis kontakti la bibliotekiston do la libroj ankoraŭ okupas la tuton de la malantaŭo de mia aŭto. Sed mi havis hazardan renkontigon kiu meritis ĉion. La kanceliero de la universitato preterpasis mian aŭton kaj salutis min do mi elsaltis por demandi ĉu li volas vidi ion mirindan. Kaj mi montris al li, senvorte, la etan ruĝan libron. Li vere miris, ĉar li scias ke mi parolas Esperanton, sed nur iom post iom konstatas kiom granda kaj interesa estas la historio de Esperanto. Mi mallonge rankontis al li pri la kolekto kaj li premis al mi la manon kaj salutis min bonkore. Sukceso!

Ideoj Ĝermas

Mi eldonis novan libron de hajkoj: Ideoj Ĝermas. Mi dum jaroj verkas hajkojn ekde kiam mi laste eldonis libron. Ĉi tiu libro mankas la anglajn tradukojn de la antaŭaj libroj, do estas nur en Esperanto. Mi ne trovis grandan aĉetantaron per miaj libroj. Mi verŝajne ne estus eldoninta ĉi tiun libron krom tio ke mi elpensis la ideojn antaŭ jaro kaj trovis la taŭgajn fotojn por la enhavaj bildoj. Sur la kovrilo estas la jena klarigo pri la libro.

De kie venas ideoj? La homa kreema forto estas ĉiam mistera kaj nekomprenebla. Ŝajnas ke ideoj aperas el nenio, Sed tio ne eblas: io mirinda okazas kiam la homa menso tuŝas la mondon. Ĉiaj homaj spertoj, de naskiĝo ĝis morto, miksiĝas kaj produktas la fekundan teron el kiu ĉiuj ideoj ĝermas. Steven D. Brewer kaptas la spertojn de sia vivo kaj esprimas ilin en klaraj simplaj vortoj per la japana poezia formo de hajko.

Court Poetry and the Roots of Haiku

Over the holidays, I found a wonderful book at the BookMill: An Introduction to Court Poetry by Earl Miner. I've read much of the English language literature about haiku and have been aware for a long time that the roots of haiku derive from the earlier court poetry and this book provided some interesting insights.

Most of the court poetry takes the form of waka (tanka or longer poems termed chōka) and the simplistic description I had seen of tanka was not far off: a 5-7-5 part that sets the scene (from which haiku is derived) and a 7-7 part that offers an emotional response. Many of the tanka also use pillow-words (or Makurakotoba) and pivot-words (Kakekotoba) that represent idiomatic devices to express certain ideas, themes, or moods. To really understand the poetry, you need to also understand what these represent. Or, perhaps more importantly, who had used those terms previously.

From reading Bashō's haibun, A Narrow Road to the Interior, I had been aware of how many haiku were a reflection on some earlier poet or poem. Many of the places Basho visited were inspired by poems written centuries before and often echoed the subjects and language of those poets. I remember particularly, Bashō stopping by a willow tree known to Saigyō. The book acknowledges that his aesthetic was particularly important to the writers of haiku and haikai that followed. He also must have had a wicked sense of humor.

I suppose it should not be a surprise to realize that many, if not most, Japanese poems, need to show awareness of the previous literature to be taken seriously. With a well-documented literature that goes back hundreds and hundreds of years, the trick is not only to experience something meaningful, but to say something new about it.

It reminds me a bit of the epiphany described in Zen and the Art of Motorcycle Maintenance. You can spend your whole career pursuing some fundamental question only discover that it was answered more than a thousand years ago — and more elegantly and definitively than you could ever have stated it. It could be enough to drive anyone crazy.

A small book can only do so much to survey a thousand years of literature, especially in the absence of the history, geography, language, and culture necessary to make sense of it all. But it was very helpful to me to articulate with what I already understood and help me fill in some gaps and add just a little bit more.

Pages

Subscribe to RSS - esperanto